در راهيم

در همين نزديكي … مي آيد …
از همين نزديكي … صدايي ….
كه
به پيش … در راهيم …

  گناهان مرگ خير

امام جواد (ع) : مرگ آدمى به سبب گناهان، بيشتر است از مرگش به واسطه اَجَل، و زندگى و ادامه حياتش به سبب نيكوكارى، بيشتر است از حياتش به واسطه عمر طبيعى
«مَوْتُ الاِْنْسانِ بِالذُّنُوبِ أَكْثَرُ مِنْ مَوْتِهِ بِالاَْجَلِ وَ حَياتُهُ بِالْبِّرِ أَكْثَرُ مِنْ حَياتِهِ بِالْعُمْرِ.»



دانشگاه مجازي ‌فرهنگ‌و معارف اسلامي

حد حجاب براي خانمها در قرآن و روايات آمده؟

با تشكر از نداي آسماني ۴ براي گرد آوري اين مطلب
حجاب و پوشش زن به حدی اهمیت دارد که خداوند متعال در قرآن مجید آن را مطرح کرده است. خداوند متعال در سورۀ نور در این باره می¬فرماید: “به زنان مؤمن بگو که چشمان خود فرو ¬گیرند و شرمگاه خود نگه دارند و زینت های خود را جز آن مقدار که پیداست، آشکار¬ نکنند و مقنعه های خود را تا گریبان فرو گذارند و زینت های خود را آشکار نکنند، جز برای شوهر خود یا پدر خود و ديگر محرمهاو نیز چنان پای بر زمین نزنند تا آن زینت که پنهان کرده¬ اند دانسته شود… “(۱)  بسیاری معتقدند که صورت و دست ها از مچ به پایين (وجه و كفين) از حكم حجاب استثنا شده اند و در آيه هم قراینى بر اين استثنا وجود دارد؛ از جمله:
الف. استثنای زينت ظاهر در آيۀ فوق، خواه به معناى محل زينت باشد يا خود زينت، دليل روشنى است بر اين كه پوشاندن صورت و كفين لازم نيست.
ب. مفهوم دستور آيۀ فوق در مورد انداختن گوشۀ مقنعه [و روسری] به روى گريبان، که منظور، پوشانيدن تمام سر و گردن و سينه است و سخنى از پوشانيدن صورت در آن نيست، قرينۀ ديگرى بر اين مدعا است(۲). شواهد تاريخى نيز نشان مى‏دهد كه نقاب زدن بر صورت در صدر اسلام جنبۀ عمومى نداشته است.) ۳)
ائمۀ طاهرین (ع) نیز در روایات زیادی، در توضیح و تفسیر این آیۀ شریفه، مقدار لازم حجاب و پوشش واجب را بیان کرده¬اند. فضیل یسار (یکی از یاران امام صادق) می¬ گوید از آن حضرت سؤال کردم: آیا ذراعین (از مچ تا آرنج دست) زن، از زینتی که خداوند فرموده است نباید آن را برای غیر شوهران¬ خود آشکار کنند، محسوب می¬شود؟ حضرت فرمود: “بله و آنچه از بدن از خمار (روسری یا مقنعه) پایین تر است از زینت حساب می شود…”.) ۴)
همچنین مسعدة بن زیاد از امام صادق (ع) نقل می کند که وقتی از حضرت در بارۀ زینتی که زن می تواند آشکار کند سؤال شد فرمود: “صورت و دو کف دست”.(۵)
البته باید به دو نکته توجه داشت:
-۱  از نظر اسلام، پیدا بودن صورت زن در صورتی اشکال ندارد که بدون آرایش باشد و مفسده ای را هم به همراه نداشته باشد.)۶(
‌۲  - در مواردی که بیان می شود پوشیدن وجه و کفین لزومی ندارد، به این معنا نیست که نگاه و نظر به آن از طرف مرد اشکالی ندارد، چون ملازمه¬ای بین آن دو نیست و آنچه در این جا بدان پرداختیم مسئلۀ اوّل است.(۷(
—————————————–
۱-نور، ۳۱، ترجمۀ آیتی.
۲-توضيح: در شأن نزول این آیه گفته اند که عرب ها در آن زمان روسرى و مقنعه‏اى مى‏پوشيدند كه دنبالۀ آن را روى شانه‏ها و پشت سر مى‏انداختند، به طورى كه مقنعه پشت گوش آنها قرار مى‏گرفت و تنها سر و پشت گردن را مى‏پوشاند، ولى قسمت زير گلو و كمى از سينه كه بالاى گريبان قرار داشت، نمايان بود. اسلام اين وضع را اصلاح كرد و دستور داد دنبالۀ مقنعه را از پشت گوش يا پشت سر جلو آورده و به روى گريبان و سينه بيندازند. نتيجه آن بود كه تنها گردى صورت باقى مى‏ماند و بقيۀ بدن پوشانده مى‏شد.
۳  - تفسير نمونه، ج ۱۴، ص ۴۵۰ ، ۴۵۱.
۴  - عَنِ الْفُضَيْلِ بْنِ يَسَارٍ قَالَ: سَأَلْتُ أَبَا عَبْدِ اللَّهِ ع عَنِ الذِّرَاعَيْنِ مِنَ الْمَرْأَةِ أَ هُمَا مِنَ‏ الزِّينَةِ    الَّتِي قَالَ اللَّهُ تَبَارَكَ وَ تَعَالَى وَ لا يُبْدِينَ زِينَتَهُنَّ إِلَّا لِبُعُولَتِهِنَّ قَالَ: نَعَمْ وَ مَا دُونَ الْخِمَارِ مِنَ الزِّينَةِ وَ مَا دُونَ السِّوَارَيْنِ، اصول کافی، ج ۵ ، ص ۵۲۱، باب یحل النظر الیه من المرأة.
۵-عَبْدُ اللَّهِ بْنُ جَعْفَرٍ فِي قُرْبِ الْإِسْنَادِ عَنْ هَارُونَ بْنِ مُسْلِمٍ عَنْ مَسْعَدَةَ بْنِ زِيَادٍ قَالَ:      سَمِعْتُ جَعْفَراً وَ سُئِلَ عَمَّا تُظْهِرُ الْمَرْأَةُ مِنْ زِينَتِهَا قَالَ: الْوَجْهَ وَ الْكَفَّيْن”، وسائل الشیعة، ج ۲۰، ح ۲۵۴۲۹، ص ۲۰۳، باب یحل النظر الیه من المرأة بغیر التلذذ.
۶-نک: استفتائات امام خمینی، ج ۳، ص ۲۵۶، سؤال ۳۳و۳۴؛ توضيح المسائل (المحشى للإمام الخميني)، ج‏۲، ص ۹۲۹؛ نمایه: زن و آشکار کردن آرایش، سؤال ۵۹۸ (شرح بيشتر در زمينۀ بحث فقهى و روائى اين مسئله، در مباحث نكاح در فقه آمده است).
۷- برای آگاهی بیشتر مسئلۀ حجاب،شهيد مطهری، مرتضی، ص ۱۶۴- ۲۳۵.



  1. مریم آل امین نظر دادند:

    بنده در یکی از فرومهای اسلامی به نام موسلم فروم مطلبی را در خصوص حجاب خواندم که بسیار متفاوت و تا حدودی مخالف نظر شما بود …لطفا در باره آن مطلب توضحی بدهید.

    آدرس آن را مطلب هم http://muslimforum.ir/showthread.php?t=۱۰۸


  2. نداي آسماني 4 نظر دادند:

    با سلام به شما دوست عزيز
    از اينكه به مطالبي كه نوشته ميشود دقت نظر داريد متشكريم
    من نظراتي راكه در مورد حجاب اين آقا نوشته بودند خواندم ولي به نظر من هيچ جاي شك وشبه اي نمي باشد زيرا كه ايشان اولا فقط نظرات شخصي وبرداشتهاي خودشان را از آيات حجاب آورده بودند ثانيا اينكه اصلا مشخص نيست كه خود ايشان در چه پايه وسطح علمي هستند كه به اين صراحت نظر ميدهند وثالثا اينكه در بيان احكام دين وحكم شرعي فقيه جامع الشرايط پس ازاجتهادوكوشش بسيار وبا استفاده از ادله هاي گوناگون كه شامل كتاب ،سنت واجماع وعقل مي باشد حكمي را ميدهندپس اينطور كه ايشان مي گويند فقيه نظر شخصي خود را نمي دهد رابعا اينكه علم تفسير علمي نيست كه فقط با استفاده از ظاهر آيات بدست بيايد وهر كسي نميتواند به سادگي قرآن را تفسير كند بلكه بسياري از آيات را بايد بر اساس شان نزول وهمچنين روايات معتبر تفسير كرد .
    دوست عزيزم اگر با توجه به موارد گفته شده باز هم ابهامي براي شما باقي مانده حتما بيان كنيد .


  3. مریم آل امین نظر دادند:

    از جواب شما متشکرم. اما شما وجود عقل رو کاملا نادیده گرفته اید هرچه باشد ما دانشجو هستیم و الان هم سال ۱۳۸۷ شمسی است. منم اطلاعاتی از ایشون (نویسنده مطلب در اون سایت) ندارم اما دقیقا به همان علت که من و شما از ایشون اطلاعاتی نداریم فکر می کنم بهتر بما کمک می کند تا قضاوت درست تری داشته باشیم. مثلا تمام مطالبی که شما در خصوص ایشون گفتید در مورد هرکس دیگری حتی مراجع محترم ما هم صدق می کند و خوب اینجا بنظر من عقل که تنها وجه تمایز ما از سایر مخلوقات خداوند است نیز بکار گرفته می شود. خوب من آنچه اون آقا نوشته بودند و آنچه شما و یک سایت دیگر نوشته اید رو مقایسه کردم البته من بهمراه چند تا از دوستانم. هر سه ما معتقدیم که در یک قضاوت عادلانه حرف ایشون با منطق و عقل ما حداقل بیشتر جور در می آید. چون تمام مطالب شما به استناد اشخاص است ولی حرف های ایشون به استناد قرآن و عقل خود ما (اگر معتقد باشیم تنها قرآن تحریف نشده است). درست است که عقل ما کامل نیست ولی آیا می توان مطمئن بود که عقل یک مرجع تقلید نیز کامل است. اگر اینطور باشد و یک نفر با سالها درس خواندن در حوزه دین به کمال عقل برسد که خوب کمی قضیه غیر اسلامی می شود. اینرو از قول یکی از دوستانم می نویسم که ایشون در جواب شما می گه؛ مگر استاد مطهری مرجع تقلید بوده است؟ ولی شما به حرف های ایشون استناد کرده اید یا دکتر شریعتی

    در ادامه از اونجایی که این مطلب برای من و دوستانم و واقعا خیلی از دختران ایرانی و مسلمان بسیار بسیار مهم است. خواهش من این است که در صورتی که برای راهنمایی به ما می توانید کمکی باشید لطفا بدون پرداختند به شکل و قیافه و پایه و سطح علمی ایشون جواب سوال قبل من رو بدید (با عرض پوزش بسیار) جواب شما بیشتر بقول شهید مطهری یک ترور شخصیت بود تا جواب (بازم ببخشید) البته مشکل و سوال فقط حجاب نیست چون در آن سایت ایشون مطالب دیگری هم دارند که با نظرات شما و سایر دوستان مسلمان فرق دارد و خوب یک فرق اصلی هم این است که ایشون مطالبشون رو با دلیل بیان می کنند و بعضی از وب سایتها (البته نه همه) فقط نظر افرادی رو عنوان می کنند که خوب بالاخره نمی توان گفت، ایشون درست می گه یا اون آقا. در اون سایت هم خیلی افراد عضو هستند و فکر نمی کنم در بین اونها کسی پیدا نشه که سواد دینی اش در حد پاسخ گویی به ایشون نباشه. پس چرا هیچ کس دلیلی در رد حرف های ایشون نمی یاره؟ من خودم از طریق خبر سایت خبرگزاری قرآنی با اون سایت آشنا شدم پس افراد زیادی مثل من بوده اند که خوب بی سواد تیرنشون منم.

    البته یک سوال دیگر هم داشتم و اینکه شما (ندا های آسمانی) نویسنده های این سایت دختر هستید یا نه؟
    درضمن ببخشید دیر جواب دادم سایتتون رو گم کرده بودم.

    خوشحال می شم زود تر به من جواب بدید.


  4. ياسمين موسوي نظر دادند:

    سلام من مطالب شمار و خوندم . چيزي كه مدتهاست ذهن من رو درگير كرده اينه كه چرا اين همه اختلاف نظر تو بيان اين مطالب وجود داره كه باعث درگيري ذهني و ايجاد مشكل براي كساني مثل من ميشه اول اينكه ميخواستم بدونم در قرآن كريم صراحتا” و يا حتي با قيد اشاره اي به چادر شده يا نه؟ و اينكه اساسا” چرا ما ايرانيها چادر رو حجاب برتر ميدونيم؟ من شخصا” كساني رو سراغ دارم كه بدون چادر حجاب كاملي دارن و كساني رو سراغ دارم كه با چادر چه فتنه ها كه نكردن حالا مسئله اينه كه چرا ما سعي ميكنيم حجابمون رو با محروميت كامل كنيم من توي يك مقاله خوندم كه پوشاندن زينتهاي آشكار لازم نيست مثل سرمه و دستبند و… ولي عملا” ميشنوم و ميبينم كه زنان رو از كوچكترين آرايش منع ميكنن حتي زدن كرم به دستها و صورت و يا زدن عطر. ميخواستم بدونم وقتي پيامبر عزيز ما فرمودن من زن و عطر و نماز رو بيشتر از هر چيز ديگه دوست دارم در اين فرمايش كه حالت توصيه و نصيحت داره مخطب فقط مردها هستن و گذشته از مورد زن و نماز عطر زدن براي زن حرامه؟ ببينيد من نميخوام سفسطه كنم ولي به نظر شما استفاده از عطر يا چيزهايي مثل اين چرا براي زن منع ميشه؟ آيا زني كه مجبوره كار كنه فعاليت داشته باشه و كنار اون پوشش كافي هم داشته باشه براي پرهيز از اينكه يه وقت بوي نامطبوعي نداشته باشه مجاز نيست از چيزي مثل عطر استفاده كنه؟ لطفا” بفرماييد چرا حجاب مساوي با محروميت شده؟


  5. محمد نظر دادند:

    سلام علیکم
    چون این بحث حجاب خیلی کلیشه ای شده (البته از اهمیت نیفتاده) و من هم در حال حاظر وقت پاسخگویی رو ندارم تنها عرض میکنم که:
    در مورد این که توی قران به حجاب از طریق چادر ایا اشاره شده یا نه باید بگم که اگر هم در قران چنین مساله ای ذکر نشده، دلیل بر ترک چادر نمیشه چون بسیاری از احکام ما هستن که نص خاصی از اون در قران وجود نداره اما زمانی که به احادیث معتبر شیعه مثل کتب اصول کافی - وسایل الشیعه - عیون اخبار الرضا(ع) - بحاروالانوار و …. مراجعه میکنیم می بینیم که ائمه (سلام الله علیهم اجمعین) در مورد حجاب نظرات و احکامی رو بیان کردن که هیچ آیه ای دال بر اون ها وجود نداره(البته در بحث تاویل و تفسیر قران میشه گفت که ایه وجود داره، اما برحسب ظاهر افراد عادی قادر به درک مطلب نیستن و باید به راهنما . ائمه. مراجعه کرد).
    در مورد این که ایرانیان چادر رو حجاب برتر میدونن این دلیلش اینه که چادر به عنوان یه سپر نگاه شکن باعث میشه که نظر مرد رو نسبت به زن از بین ببره (البته مرد بد چشم رو نمیشه کاریش کرد!) در مورد عطر و سایر موال زینتی و آرایشی هم چون باعث تحریک قوه جنسی جنس مخالف میشه باعث حرام شدن این مسائل میشه و نباید زن نامحرم از زیور الات استفاده بشه.
    در مورد حدیثی هم که از رسول گرامی اسلام(ص) بیان شد باید عرض کنم که استفاده از اینجور وسایل (عطر وزیور الات) تنها برای همسر و شوهر و محرم مجاز هست نه غیر اون! چون باعث ایجاد گناه میشه. همین قضیه در مورد مرد هم مصداق داره؛ اگه مردی با زدن عطر باعث تحریک شهوت جنس مخالف خودش بشه کارش حرام و جایز نیست. برای رفع بوی بد عرق هم میشه از مواد ارایشی که بوی کمتری دارن استفاده کرد به اندازه!

    اللهم عجل لولیک الفرج

    یا علی مدد


نظر شما؟